Σ.Στίνας,ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ-εβδομήντα χρόνια κάτω από την σημαία της σοσιαλιστικής επανάστασης, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 1985,

 

A.Η χριστιανική αγάπη δεν διακρίνει εχθρούς και φίλους δίνεται χωρίς φειδώ σε καθένα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι και το παρακάτω  που αναφέρει ο Α.Στίνας στις αναμνήσεις του:

"Εκτός όμως απο τους κορέους και την κτηνώδη συμπεριφορά του νωματάρχη δεσμοφύλακα, στο Τμήμα Μεταγωγών Χαλκίδας δεν περάσαμε και άσκημα. Ούτε φυσικά συσσίτιο από το Τμήμα υπήρχε ούτε και στην αγορά  μπορούσαμε να βρούμε τίποτε. Φρόντισε όμως ο Δεσπότης Χαλκίδας και μας δίνονταν κάθε μέρα αρκετή ποσότητα από ψάρια. Τα βράζαμε μόνοι μας και τα τρώγαμε. Εκεί στο Τμήμα Μεταγωγών μας είχε επισκεφτεί και ο Σκαρίμπας. Μας χαιρέτησε με πολλή συγκίνηση έναν-έναν, μας συνέστησε υπομονή και θάρρος και μας πρόσφερε από ένα πακέτο τσιγάρα και ένα κουτί σπίρτα στον καθένα....Η συμπεριφορά των κατοίκων απέναντί μου ήταν καλή. Το ίδιο και του νωματάρχη και των χωροφυλάκων. Νοίκιασα με την άδεια του νωματάρχη ένα δωμάτιο και με εντολή του Δεσπότη Καρύστου μου ' διναν συσσίτιο απ' αυτό που χορηγούσε ο Δ.Ε.Σ. για τα παιδιά. Σχεδόν κάθε μέρα μπλιγούρι με σταφίδες...Πραγματικό στοργικό ενδιαφέρον για όλους τους εξόριστους της περιοχής του είχε δείξει ο Δεσπότης Παντελεήμων Καρύστου (έμενε τότε στην Κύμη). Εκτός από τα τρόφιμα και τα φάρμακα του Δ.Ε.Σ. που διαχειριζότανε και που μ' αυτά βοηθούσε τους εξόριστους και τους καταδιωκόμενους, φαίνεται ότι ήταν συνδεδεμένος  και με τις μυστικές συμμαχικές υπηρεσίες.  Ύστερα από μικρό διάστημα από τότε που δραπετέψαμε , έφυγε και ο ίδιος για την Αίγυπτο και ξανήλθε με την κυβέρνηση και την Ταξιαρχία του Ρίμινι σαν Μητροπολίτης των Ενόπλων Δυνάμεων. Στα πρόσωπο και αυτού του Δεσπότη και του Δεσπότη Χαλκίδος γνωρίσαμς δυο ανθρώπους που δείξανε στοργή, συμπάθεια και πραγματικό ενδιαφέρον για μας. Δεν έχει  δίκιο ούτε ο Κορδάτος που τους τοποθετεί όλους στην αντίδραση, ούτε ο Ντάντε που τους βάζει όλους στην Κόλαση.

Στα μέσα του Οκτώβρη, ύστερα απο δυόμισι μήνες παραμονή μου στις Κονίστρες αποφάσισα να δραπετέψω. Το έκανα γνωστό στους φίλους και στον Δεσπότη. Αυτός ο τελευταίος προσφέρθηκε να με στείλει στη Μέση Ανατολή και μέχρι τότε να με κρύψει σε ασφαλές μέρος. Αρνήθηκα αλλά δεν του φανέρωσα τις διαφορές μας με τους πατριώτες. Μου έδωσε μια αρκετή ποσότητα φασόλια για να ξεκινήσω χορτάτος. Κι ακόμα αυτός ο αγαθός Ιερωμένος, αφού πρώτα μου τρύπησε το πόδι με ένα πηρούνι έτσι που να φαίνεται σαν δαγκωματιά από σκύλο, υπέγραψε και σφράγισε  ένα χαρτί  όπου έγραφε ότι "έχω δηγχθεί υπό λυσσώντος κυνός και έχω άμεση ανάγκη εισαγωγής στο Λυσσιατρείο ". "Αυτό μου λέει, να το δείχνεις στα μπλόκα. Έχω βάλει προγενέστερη ημερομηνία για να φαίνεται αμεσότερος ο κίνδυνος και αμεσότερη συνεπώς η ανάγκη θεραπείας". Με φίλησε και μου ευχήθηκε καλό ταξίδι και καλή τύχη. Δεν χρειάστηκε να το δείξω πουθενά αυτό το χαρτί. Αλλά δοκίμασα βαθιά συγκίνηση από την καλοσύνη, την εξυπνάδα και την τόλμη αυτού του Δεσπότη".

Σ.Στίνας,ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ-εβδομήντα χρόνια κάτω από την σημαία της σοσιαλιστικής επανάστασης, εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 1985, σελ.373,374

B.Ακροναυπλία, οι ευθύνες της σταλινικής ηγεσίας για την παράδοση στους κατακτητές των έγκλειστων κομμουνιστών

"Εαν η δικτατορία είναι μια φορά υπεύθυνη για την παράδοσή μας στους γερμανούς, η σταλινική ηγεσία είναι εκατό φορές. Πρέπει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των κρατουμένων της Ακροναυπλίας ντουφεκίστηκαν. Εκτός φυσικά από τα ηγετικά στελέχη που όλα δίχως εξαίρεση κατόρθωσαν να δραπετεύσουν.

Αυτή η επαίσχυντη και εγκληματική πράξη της σταλινικής ηγεσίας εξηγείται από το ένα μέρος απο τη δειλία του μπρος σε μια πιθανή σύγκρουσή μας με τη φρουρά και απο το άλλο (προ παντός απ' αυτό), από τις αυταπάτες που έτρεφαν για τη στάση των γερμανών, συμμάχων ακόμα τότε της Ε.Σ.Σ.Δ., απέναντί τους. Δηλαδή περίμεναν τους γερμανούς σαν φίλους και δικούς τους ανθρώπους...

Στις αρχές του Μάη, δηλαδή λίγες μέρες μετά την παράδοσή μας στους γερμανούς, δυο γερμανοί αξιωματικοί και ένας αξιωματούχος της Βουλγαρικής Πρεσβείας, μπαίνουν στο Στρατόπεδο με έναν ονομαστικό κατάλογο 27 "σλαυομακεδόνων" και τους αφήνουν ελεύθερους. Εμείς και όλοι οι κρατούμενοι αυτούς τους 27 τους ξέραμε για κομμουνιστές. Τώρα αυτοί που καταρτήσανε τον κατάλογο, δηλαδή η Βουλγαρική Πρεσβεία ή πιο σωστά η Βουλγαρική Ασφάλεια, βεβαιώνει τους γερμανούς ότι δεν πρόκειται για κομμουνιστές, αλλά για σλαυομακεδόνες εθνικιστές. Και μ' αυτή την βεβαίωση και την εγγύηση της Βουλγαρικής Πρεσβείας οι γερμανοί τους αφήνουν ελεύθερους.

Η σταλινική ηγεσία όχι μόνον δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να δώσει μια πολιτική εξήγηση γι' αυτό το αρκετά περίεργο γεγονός, αλλά αντίθετα το χαιρέτισε και το πρόβαλε στη μάζα των κρατουμένων  σαν απόδειξη των καλών προθέσεων των γερμανών απέναντί τους.

Ήταν πλεον βέβαιοι για την απόλυσή τους και είχαν αρχίσει να προετοιμάζονται. Κι ακόμα γίνονταν κάθε μέρα όλο και περισσότερο επιθετικοί και προκλητικοί εναντίον μας. Εμάς δεν επρόκειτο να μας αφήσουν ελεύθερους οι χιτλερικοί φίλοι τους και σύμμαχοι τους. Εμείς όλοι προοριζόμαστε για το εκτελεστικό απόσπασμα. Συμπεριφέρονταν και μιλούσαν σαν να ήταν αυτοί πλέον κύριοι ή συγκύριοι με τους γερμανούς της κατάστασης. Αυτοί που διαβάζουν αυτές τις γραμμές πρέπει να πιστέψουν ότι δεν υπάρχει καμία υπερβολή σ΄αυτά".

Α.Στίνας, ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ, Εβδομήντα χρόνια κάτω από τη σημαία της σοσιαλιστικής επανάστασης, εκδόσεις Ύψιλον, β' έκδοση, Αθήνα 1985, σελ.271,272.

Γ.Η "σφαγή των διεθνιστών κομμουνιστών" από τους σταλινικούς τον Δεκέμβρη του '44

Ο Α.Στίνας αναφέρεται στις δολοφονίες τροτσκιστών, αρχειομαρξιστών και οπαδών της δικής του ομάδας από τον σταλινισμό. Μετά το 74 μια ομάδα που συγκροτήθηκε γύρω από το ΚΚΕ εσωτ. ξαναδιάβασε τις διώξεις των αιρετικών κομμουνιστών από την ΟΠΛΑ και τον ΕΛΑΣ και τις καταδίκασε. Αντίθετα και σήμερα διάφορες ιστοσελίδες που αν και επίσημα δεν συνδέονται με το ΚΚΕ, διαπνέονται από τον σταλινισμό  δικαιολογούν απόλυτα τις πράξεις αυτές(ενώ καταδικάζουν την δολοφονία της Ε.Παπαδάκη). Δεν υπάρχει κάτι αινιγματικό σε όλα αυτά. Η σταλινική ιδεολογία ως ολοκληρωτική επιχείρησε να καταστείλει κάθε άλλη ιδεολογία είτε ήταν φιλελεύθερη (ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ, ΠΕΑΝ) είτε αιρετικά αριστερή είτε οποιαδήποτε άλλη.

Ο επαναστατικός ντεφαιτισμός του Στίνα δεν ήταν παρά ο λενινιστικός ντεφαιτισμός του Α' παγκοσμίου πολέμου που διακήρυξε την μετατροπή των εθνικών πολέμων σε εμφύλιους και την συναδέλφωση των στρατιωτών.Χωρίς αμφιβολία ήταν μια λανθασμένη άποψη , δογματική που δεν λάμβανε υπόψην ότι η χώρα μας βρισκόταν υπο κατοχή. Παρόλα αυτά η βιολογική τους εξόντωση ήταν εντελώς λανθασμένη και καταδικαστέα πράξη.

Από αυτό το πογκρόμ τυχαία γλύτωσε και ο Στίνας και ο Καστοριάδης.

Γράφει ο Α.Στίνας: "Αυτή η "Λαϊκή Δημοκρατία" που ζήσαμε και γνωρίσαμε τον Δεκέμβρη ΤΟΥ '44 στην Αθήνα, ήταν ό,τι χειρότερο θα μπορούσε να γίνει για τη  δυσφήμιση, τη γελοιοποίηση και τον εξευτελισμό του σοσιαλισμού... Και εκείνοι που δίναν το χρώμα, τη μορφή και την ουσία της "Λαϊκής Δημοκρατίας" ήταν οι ομάδες της ΟΠΛΑ και της Πολιτοφυλακής και οι ανακριτές. Αυτές οι ομάδες αναζητούσαν μέρα και νύχτα υπόπτους για να τροφοδοτούν μ' αυτούς τους υπόπτους τους ανακριτές και τα νεκροταφεία...Αν σου βρίσκαν έντυπα τροτσικιστικά η ποινή εκτελούνταν αμέσως ήταν θάνατος"(σελ.427)

Δ.Ενάντια στον Τρότσκυ και στον τροτσκισμό

"Στο "Τρομοκρατία και Κομμουνισμός"(σημ. ο Τρότσκυ) γράφει ότι το κόμμα έχει  υποκαταστήσει με τη δικτατορία του την εξουσία της εργατικής τάξης γιατί "οι κομμουνιστές εκφράζουν τα θεμελιώδη συμφέροντα της εργατικής τάξης". Αλλά τα "τα θεμελιώδη συμφέροντα της εργατικής τάξης" είναι η χειραφέτησή της. Και η χειραφέρηση δεν μπορεί να συμβιβαστεί και δεν μπορεί να εννοηθεί όταν "εκφράζεται" από άλλους οποιοιδήποτε και αν είναι αυτοί.

Στο "Τρομοκρατία και Κομμουνισμός" ο Τρότσκυ δίνει τη συνταγή που θα εφαρμόσει κατόπιν ο Στάλιν: "Επιστράτευση των εργατών", "καταναγκαστική εργασία", "αμείλικτη δικτατορία του Κράτους με την πιο άσπλαγχνη μορφή που με τη δύναμη της εξουσίας περισφίγγει τη ζωή των πολιτών προς κάθε διεύθυνση".

Με τη θεωρία του εκφυλισμένου εργατικού κράτους αφαιρεί από τον σοσιαλισμό τον  Σοσιαλισμό. Ο Σοσιαλισμός δεν είναι μια αυτοδιευθυνόμενη κοινότης χειραφετημένων ανθρώπων, αλλά μια εκμεταλλευτική κοινωνία με κρατικοποιημένα τα μέσα παραγωγής. Και η μοίρα της εργατικής τάξης είναι, να είναι ταυτόχρονα κυρίαρχη και καταπιεζόμενη τάξη. Κυρίαρχη με την "ιστορικοδιαλεκτική" έννοια του όρου επειδή τα μέσα παραγωγής είναι κρατικοποιημένα και καταπιεζόμενη επειδή άλλος και όχι αυτή κατέχει την εξουσία και στο  κράτος και στα μέσα παραγωγής και παντού.

Ο Τρότσκυ ήταν ο πιο αναρμόδιος και ο πιο ακατάλληλος για θεωρητικός της σοσιαλιστικής επανάστασης. Αυτός ήταν ένας από τους κυριότερους αρχηγούς εκείνων που με τα λόγια και με τα έργα, με τη "διαλεκτική" και τα πολυβόλα φράξανε το δρόμο στην επανάσταση και ξαναβάλανε τους εργάτες στο ζυγό" (σελ.457,458)

Ε.Κατά του συνθήματος για την ανεξαρτησία Μακεδονίας-Θράκης

Γράφει ο Α.Στίνας, ο επαναστάτης,ο  διεθνιστής, ο δάσκαλος του Κ.Καστοριάδη:

"Η εργατική τάξη έχει αναμφισβήτητα καθήκον να υπερασπίζει τις εθνικές μειονότητες εναντίον της "δικής της αστικής" τάξης. Και όταν η μειονότητα ζητήσει να αποσπαστεί από το κράτος, έχει καθήκον να σταθεί στο πλευρό της. Αλλά δεν μπορεί η ίδια η εργατική τάξη να δημιουργεί ζήτημα ίδρυσης ιδιαίτερου εθνικού κράτους από την μειονότητα όταν αυτή η ίδια η μειονότητα δεν το θέτει. Το κύριο καθήκον μιας επαναστατικής οργάνωσης είναι να συνενώνει τις εργαζόμενες μάζες ανεξάρτητα από εθνότητα στην κοινή πάλη για τον σοσιαλισμό. Ούτε η μακεδονοσλαυκή μειονότητα που ζούσε μέσα στα όρια του ελληνικού κράτους, ούτε αυτή που βρισκόταν στις άλλες βαλκανικές χώρες είχαν θέσει ζήτημα απόσπασης τους απ' αυτά και δημιουργίας μακεδονικού κράτους.

Εξ άλλου η ανταλλαγή των πληθυσμών είχε δημιουργήσει στη Μακεδονία μια εντελώς διαφορετική κατάσταση απ' αυτήν που υπήρχε προηγούμενα. Στις περιοχές που προηγούμενα κατοικούσαν σλαυομακεδόνες τώρα είχαν εγκατασταθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από την Μικρά Ασία. Υπήρχε μια πραγματικότητα που δεν μπορούσε και δεν έπρεπε να αγνοηθεί.

Σ΄αυτή την απόφαση δεν διαφώνησαν παρά ο Αποστολίδης και ο Κορδάτος.

Η απόφαση για τη θέση αυτού του συνθήματος είχε ληφθεί από το 5ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Κι αυτός που το έθεσε ήταν το βουλγαρικό κομμουνιστικό κόμμα και δεν ήταν καθόλου από λόγους αρχής, αλλά καθαρά από λόγους σκοπιμότητας, από την προσπάθεια του δηλαδή να επηρεάσει και να προσεταιριστεί τους πρόσφυγες σλαυομακεδίνες που ήταν συγκεντρωμένοι σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας και που αποτελούσαν μια υπολογίσιμη, αξιόμαχη και ένοπλη  δύναμη. Οι έλληνες αντιπρόσωποι στο Συνέδριο (Μάξιμος, Πουλιόπουλος, Μάγγος) το δέχτηκαν δίχως συζήτηση, οι γιουγκοσλάβοι το απέρριψαν.

Το χειρότερο ήταν ότι αυτό το σύνθημα που καμιά  άμεση ανάγκη του κινήματος δεν το επέβαλε, το κόμμα το έθεσε σχεδόν στο κέντρο όλης της πολιτικής του δραστηριότητας.

Στις συνελεύσεις των συνδικάτων, μέλη του κόμματος προτείνανε να ληφθεί απόφαση υπέρ της εθνικής ανεξαρτησίας της Μακεδονίας και Θράκης" (σελ.101,102).

Στα επόμενα χρόνια τόσο ο Πουλιόπουλος, όσο και ο Σ.Μάξιμος απέρριψαν το σύνθημα αυτό που ισοδυναμούσε με διαμελισμό της χώρας. Το ΚΚΕ το 1934 θα το εγκαταλείψει και θα  το αντικαταστήσει με το σύνθημα της ισοτιμίας όλων των μειονοτήτων. Θα επανέλθει με την απόφαση της 5ης Ολομέλειας, λίγο πριν την λήξη του εμφυλίου,  και θα εγκαταληφθεί πάλι από την 6η Ολομέλεια 

Συναντήσεις Κορυφής | Γιώργος Καραμπελιάς | Περικλής Γιαννόπουλος: Ο αισθητής του ελληνισμού | IANOS

https://www.youtube.com/watch?v=sH2-DqhhfCM&t=945s

Την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026 στις 19:30 ο Γιώργος Καραμπελιάς  συνομίλησε με  τους: 

Τάκη Θεοδωρόπουλο, συγγραφέα

Ανδρονίκη Χρυσάφη, πανεπιστημιακό

Σπύρο Κουτρούλη, συγγραφέα 

με θέμα συζήτησης: "Περικλής Γιαννόπουλος: Ο αισθητής του ελληνισμού".

Η συζήτηση θα γίνει με αφορμή τα δύο τεύχη του νέου Ερμή του Λόγιου με αφιέρωμα στον Περικλή Γιαννόπουλο. 

Νίκος Μπελογιάννης, Αγγελική Κώττη: ΣΤΑΛΙΝΙΣΜΟΣ η τέταρτη μονοθεϊστική θρησκεία, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2012.

"Χρόνια ολόκληρα μετά τη διάσπαση του 1968, οι παλιοί σύντροφοι δεν μιλιούνταν μεταξύ τους, δεν έκαναν διάλογο με την τέχνη τους, δεν υπήρξε ιδεολογική ώσμωση. Πόσο ολέθριο ήταν αυτό, φαίνεται σήμερα με τον κουρασμένο, τυποποιημένο, σαθρό, άνευρο λόγο των διανοούμενων της Αριστεράς (ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως του αείμνηστου Παναγιώτη Κονδύλη, απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα) αλλά και των ίδιων των ηγετών της"

Ν.Μπελογιάννης σελ.93.

Ο Νίκος Μπελογιάννης γιός του Νίκου και της Έλλης Παππά γεννήθηκε το 1951  στη φυλακή και πέθανε το 2020. Ειχε σπουδάσει Χημικός Μηχανικός στο ΕΜΠ και εργάστηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Το βιβλίο παρότι εκδόθηκε το 2012  παραμένει επίκαιρο γιατί ο Στάλιν και ο σταλινισμός είναι η πίστη όχι μόνο των κομμουνιστικών κομμάτων, των αριστεριστών αλλά και κάποιων αναρχικών που παράδοξα θαυμάζουν τον ΔΣΕ.  

Ο σταλινισμός είναι η τέταρτη μονοθειστική θρησκεία. Πολλοί στοχαστές όπως ο Καστοριάδης έχουν εντοπίσει το εσχατολογικό και θρησκευτικό στοιχείο και στον ίδιο τον Μαρξ. Βεβαίως ο Στάλιν  τις τάσεις αυτές τις πάντρεψε με τον ασιατικό δεσποτισμό.

Ο συγγραφέας αναγκαστηκά αναφέρεται επιγραμματικά στο σταλινισμό διότι αν θα ήταν αναλυτικότερος  το έργο του θα ήταν πολύ εκτενέστερο.

Ως φοιτητής ήδη συνέκρινε το ταριχευμένο πτώμα του Λένιν στο Κρεμλίνο με τα αντίστοιχα που υπάρχουν στον χριστιανισμό. Κοντά σε αυτά αναδείχθηκε το ιερατείο που κατείχε την απόλυτη αλήθεια, οι μάρτυρες που προσφέρονταν ως ζωντανά παραδείγματα, ο λαός-οι πιστοί που θα έπρεπε να ακολουθούν με σιδηρά πειθαρχία-μονολιθικότητα και τέλος οι αιρετικοί , οι ετερόδοξοι που οδηγούνταν στα γκούλαγκ.

Γράφει ο Νίκος Μπελογιάννης: "το να εξασφαλισθεί η πίστις και όχι ηέρευνα είναι η πρώτη μέριμνα του ΙΕΡΑΤΕΙΟΥ από τη μια και της ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ από την άλλη πλευρά. Οι επικεφαλής απαρτίζουν την ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟ και την ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ"(σελ.50).

Προσθέτει δε:" τη ρίψη στην πυρά των "απόκρυφων ευαγγελίων" του Τρότσκυ, του Ζηνόβιεφ, του Κάμενεφ (με την πρωτοτυπία ότι ρίπτονταν στην πυρά και οι συγγραφείς), αλλά και εξωτερικών εχθρών του σοσιαλισμού, όπως ο Γκράμσι. Από την άλλη είχαμε την καθιέρωση, πιο σωστά την επιβολή, των μονίμων και αμετακίνητων Ιερών Γραφών του Υπαρκτού. Στα Άπαντα της Αγίας Τριάδας, Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν, θα ήταν αδιανόητο να μην προσθέσει ο Στάλιν και τη δική του σοφία"(σελ.52).

Ο Νίκος Μπελογιάννης δεν καταδικάζει μόνο το ορθόδοξο ΚΚΕ αλλά και τους ανανεωτικούς και την εμμονή τους στον Αλτουσέρ(σελ.56).

Ασφυκτικός ήταν ο έλεγχος του σταλινισμού στην τέχνη.Μάλιστα "η τελευταία σταλινική περίοδος από το 1945 ως το 1956 χαρακτηρίζεται από την εδραίωση της προσωπολατρίας για τον Στάλιν (μαζική παραγωγή αναρίθμητων πορτρέτων, προτομών, αγαλμάτων, υφαντών και πορσελάνης με την μορφή του Στάλιν), όπως επίσης και από την καθιέρωση της λεγόμενης "καλλιτεχνικής μπριγάδας", δηλαδή μιας ομάδας ζωγράφων που καλούνται να δημιουργήσουν μνημειώδεις πίνακες ή τοιχογραφίες στο πνεύμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού για να διακοσμήσουν δημόσιους χώρους και εορταστικές προπαγανδιστικές εκδηλώσεις"(σελ.82). Οδυνηρές ήταν οι παρεμβάσεις του σταλινισμού  στον χώρο της επιστήμης με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την περίπτωση Λυσένκο.

Στον χώρο της ελληνικής τέχνης παραδείγματα σταλινικών διώξεων ήταν η αντιμετώπιση του Μιχάλη Κατσαρού, η "δίκη" της συντακτικής επιτροπής της "Επιθεώρησης Τέχνης" για την δημοσίσευση του διηγήματους του Γκράνιν που επέκρινε την ΕΣΣΔ  αλλά και η αντιμετώπιση του Στρατή Τσίρκα  που διαγράφηκε για ένα από τους τόμους των "Ακυβέρνητων Πολιτειών"

Εκδήλωση: “Περικλής Γιαννόπουλος: Ο αισθητής του ελληνισμού” (ΙΑΝΟΣ Αθήνας – Πέμπτη 7 Μαΐου 2026)

 

Εκδήλωση: “Περικλής Γιαννόπουλος: Ο αισθητής του ελληνισμού” (ΙΑΝΟΣ Αθήνας – Πέμπτη 7 Μαΐου 2026)

Την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026 στις 19:30 ο Γιώργος Καραμπελιάς θα συνομιλήσει με  τους: 

Τάκη Θεοδωρόπουλο, συγγραφέα

Ανδρονίκη Χρυσάφη, πανεπιστημιακό

Σπύρο Κουτρούλη, συγγραφέα 

με θέμα συζήτησης: “Περικλής Γιαννόπουλος: Ο αισθητής του ελληνισμού“.

Η συζήτηση θα γίνει με αφορμή τα δύο τεύχη του νέου Ερμή του Λόγιου με αφιέρωμα στον Περικλή Γιαννόπουλο.    

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, Σταδίου 24 και θα προβάλλεται ζωντανά στο κανάλι YouTube του ΙΑΝΟΥ.

                                                 ***************

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος (τ. 30) του νέου Ερμή του Λόγιου με το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον Περικλή Γιαννόπουλο. Διαθέσιμο και στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα.

Αντιγράφουμε από το εισαγωγικό κείμενο του αφιερώματος:

Το δεύτερο μέρος του Αφιερώματος του ν. Λόγιου Ερμή στον Περικλή Γιαννόπουλο περιλαμβάνει τέσσερα εκτενή κείμενα. Το πρώτο, του Γιώργου Καραμπελιά, αποτελεί το δεύτερο μέρος του δοκιμίου του για το έργο του Περικλή Γιαννόπουλου – το πρώτο μέρος του δημοσιεύτηκε στο τεύχος 28-29 του ν. Λόγιου Ερμή. Πρόκειται για μια απόπειρα συστηματικής ανάλυσης των δύο πολιτικών κειμένων του, του «Νέου Πνεύματος» και της «Εκκλήσεως προς το Πανελλήνιον Κοινόν», στα οποία ο Γιαννόπουλος αναπτύσσει την ιστορικοφιλοσοφική του αντίληψη και προβαίνει στις προτάσεις του για την «ανόρθωσιν» του Έθνους. Ο Καραμπελιάς εντάσσει το έργο του Γιαννόπουλου στο κλίμα και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής, τα οποία και περιγράφει, ενώ φιλοδοξεί να καταδείξει πως το φαινόμενο «Γιαννόπουλος» δεν αποτέλεσε έναν διάττοντα αστέρα: Συνιστά αντίθετα μια σημαντική ψηφίδα στο πνευματικό έργο μιας εποχής που θα αναδείξει τον Παλαμά και τον Σικελιανό, τον Ίωνα Δραγούμη και τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Παρθένη – ως οργανικό μέρος ενός ελληνικού Διαφωτισμού που ξαναπιάνει το νήμα από εκεί που το είχαν αφήσει ο Ανδρέας Κάλβος και ο Διονύσιος Σολωμός.

Ο Στέφανος Μπεκατώρος, ανάμεσα σε άλλες σπουδαίες δουλειές του, μας κληροδότησε, προτού μας αφήσει, μια υποδειγματική μελέτη για τη σχέση Δραγούμη-Γιαννόπουλου, που αποτυπώνεται και στις επιστολές του Γιαννόπουλου προς τον Δραγούμη. Οι επιστολές του Γιαννόπουλου, που πρώτος ο Μπεκατώρος έφερε στο φως της δημοσιότητας, καταδεικνύουν όχι μόνο τη στενή πνευματική τους σχέση αλλά και την αγωνιώδη προσπάθεια του Γιαννόπουλου να μεταβεί από το πεδίο της θεωρίας σε εκείνο της πράξης, μέσα από την πρόσδεσή του στον κατ’ εξοχήν άνθρωπο της πράξης, Ίωνα Δραγούμη. Επί πλέον, ο Μπεκατώρος –ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν γράφει τη μελέτη του–επισημαίνει τη ουσιώδη και βαθιά επίδραση του Γιαννόπουλου στο έργο του Πικιώνη, του Κωνσταντινίδη, του Σικελιανού και τόσων άλλων.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο Σπύρος Κουτρούλης, στη μελέτη του «Περικλής Γιαννόπουλος: Η γενιά του ’30 και οι σύγχρονες ερμηνείες του», επιμένει στη σταυρική επίδραση που άσκησε το έργο του Γιαννόπουλου στη «γενιά του ’30», και ιδιαίτερα στον Σεφέρη. Οι καλλιτέχνες, οι ποιητές και οι συγγραφείς αυτής της σημαντικής, για τα ελληνικά πράγματα, γενιάς, θα επηρεαστούν αποφασιστικά από την «Ελληνική Γραμμή» του –που θα την συναντήσουμε στον Ελύτη ή στον Τσαρούχη και τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα, ορίζοντας τη θεματική της ελληνικότητας. Μάλιστα, θα συνηγορήσουν μαζί του για την ανάγκη να δημιουργηθεί ένας ελληνικός πολιτισμός που δεν θα αποτελεί απλά παράρτημα του ευρωπαϊκού, εισάγοντας την έννοια ενός «ελληνικού ελληνισμού», σύμφωνα με την έκφραση του Σεφέρη. Άλλωστε, ο Σμυρνιός ποιητής θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανασύνδεση της γενιάς του με το έργο και τις ιδέες του Γιαννόπουλου, και θα πρωτοστατήσει στο σχετικό αφιέρωμα των Νέων Γραμμάτων, το 1938.

Τέλος, ο Μάριος Νοβακόπουλος, στο εκτενές δοκίμιο, «Έθνος και φύση στο έργο του Περικλή Γιαννόπουλου», διατρέχει με πληρότητα και πυκνότητα το έργο του Γιαννόπουλου, καθώς και τις εξακτινώσεις του στο σύνολο της ελληνικής πνευματικής ζωής. Κατά τον Νοβακόπουλο, «όλη η εθνική και αισθητική ιδεολογία του Περικλή Γιαννόπουλου αρχίζει και τελειώνει, θα έλεγε κανείς, από την βαθιά βιωματική σχέση του με την ελληνική γη». Ο Γιαννόπουλος προσλαμβάνει την ελληνική γη, και κατ’ εξοχήν τη γη της Αττικής και των νησιών, ως κοιτίδα και ταυτόχρονα ως προορισμό του Έλληνα ανθρώπου. Βασική μέριμνα του Γιαννόπουλου είναι να ανοίξει τον δρόμο, έστω και βίαια, για μια επανεκτίμηση της ελληνικής φύσης και του ελληνικού έθνους ως της πηγής (δυνητικής;) μιας ελληνικής υπεροχής έναντι της σκοτεινής και μηχανοποιημένης Ευρώπης. Θεμέλιό της, το ελληνικό μέτρο –φύσης και ιστορίας (του «έθνους»)– που θα το ξαναβρούμε στον Κόντογλου, στο «Μυθιστόρημα» του Σεφέρη («Φέραμε πίσω αυτά τ’ ανάγλυφα μιας τέχνης ταπεινής»), στον Ελύτη, στον Ρίτσο («Σ’ αὐτὸ τὸ ἀέτωμα τί ὡραῖα ποὺ συμπλέκονται ἄνθρωποι κι ἄλογα», Ελληνική γραμμή 1979). «Το έργο του Περικλή Γιαννόπουλου είναι μία αναζήτηση και παράλληλα μία διακήρυξη ελληνικότητας».

ΥΓ Ένα Τρίτο Μέρος του αφιερώματός θα είναι επικεντρωμένο στην πνευματική επίδραση που άσκησε το έργο του Γιαννόπουλου στην εποχή του και μετά από αυτήν, καθώς και στις πολιτικές προεκτάσεις των απόψεών του, μέχρι τις μέρες μας.

Επίσης στο τεύχος 30 του νέου Ερμή του Λόγιου θα διαβάσετε ακόμα:

Κωνσταντῖνος Καβάφης, «Ὁ Ἰωάννης Καντακουζηνὸς ὑπερισχύει»

Μάτις Μπήτον, Οι προφητείες του Ουελμπέκ

Γκιγιόμ Περώ, Ο Μισέλ Φουκώ και οι Γάλλοι διανοούμενοι για την ισλαμική

επανάσταση στο Ιράν

Καόρου, Σουγκιχάρα, Το αναπτυξιακό μονοπάτι της Ανατολικής Ασίας

Δημήτρης Μπούσμπουρας, Η εφαρμοσμένη οικολογία ως επιστήμη και ως τεχνική

Βιβλιοπαρουσιάσεις: Χαρίκλεια Τσοκανή, Για την μουσικότητα της ελληνικής γλώσσας

Νέος Ερμής ο Λόγιος: Αφιέρωμα στον Περικλή Γιαννόπουλο, β' μέρος

Νέος Ερμής ο Λόγιος (τ.30) με το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον Περικλή Γιαννόπουλο

Κυκλοφορεί την Παρασκευή στα βιβλιοπωλεία και τη Μ. Δευτέρα στα Κέντρα Τύπου το νέο τεύχος (τ. 30) του νέου Ερμή του Λόγιου με το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στον Περικλή Γιαννόπουλο. Διαθέσιμο και στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα.

Αντιγράφουμε από το εισαγωγικό κείμενο του αφιερώματος:

Το δεύτερο μέρος του Αφιερώματος του ν. Λόγιου Ερμή στον Περικλή Γιαννόπουλο περιλαμβάνει τέσσερα εκτενή κείμενα. Το πρώτο, του Γιώργου Καραμπελιά, αποτελεί το δεύτερο μέρος του δοκιμίου του για το έργο του Περικλή Γιαννόπουλου – το πρώτο μέρος του δημοσιεύτηκε στο τεύχος 28-29 του ν. Λόγιου Ερμή. Πρόκειται για μια απόπειρα συστηματικής ανάλυσης των δύο πολιτικών κειμένων του, του «Νέου Πνεύματος» και της «Εκκλήσεως προς το Πανελλήνιον Κοινόν», στα οποία ο Γιαννόπουλος αναπτύσσει την ιστορικοφιλοσοφική του αντίληψη και προβαίνει στις προτάσεις του για την «ανόρθωσιν» του Έθνους. Ο Καραμπελιάς εντάσσει το έργο του Γιαννόπουλου στο κλίμα και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής, τα οποία και περιγράφει, ενώ φιλοδοξεί να καταδείξει πως το φαινόμενο «Γιαννόπουλος» δεν αποτέλεσε έναν διάττοντα αστέρα: Συνιστά αντίθετα μια σημαντική ψηφίδα στο πνευματικό έργο μιας εποχής που θα αναδείξει τον Παλαμά και τον Σικελιανό, τον Ίωνα Δραγούμη και τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Παρθένη – ως οργανικό μέρος ενός ελληνικού Διαφωτισμού που ξαναπιάνει το νήμα από εκεί που το είχαν αφήσει ο Ανδρέας Κάλβος και ο Διονύσιος Σολωμός.

Ο Στέφανος Μπεκατώρος, ανάμεσα σε άλλες σπουδαίες δουλειές του, μας κληροδότησε, προτού μας αφήσει, μια υποδειγματική μελέτη για τη σχέση Δραγούμη-Γιαννόπουλου, που αποτυπώνεται και στις επιστολές του Γιαννόπουλου προς τον Δραγούμη. Οι επιστολές του Γιαννόπουλου, που πρώτος ο Μπεκατώρος έφερε στο φως της δημοσιότητας, καταδεικνύουν όχι μόνο τη στενή πνευματική τους σχέση αλλά και την αγωνιώδη προσπάθεια του Γιαννόπουλου να μεταβεί από το πεδίο της θεωρίας σε εκείνο της πράξης, μέσα από την πρόσδεσή του στον κατ’ εξοχήν άνθρωπο της πράξης, Ίωνα Δραγούμη. Επί πλέον, ο Μπεκατώρος –ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, όταν γράφει τη μελέτη του–επισημαίνει τη ουσιώδη και βαθιά επίδραση του Γιαννόπουλου στο έργο του Πικιώνη, του Κωνσταντινίδη, του Σικελιανού και τόσων άλλων.

Στην ίδια κατεύθυνση, ο Σπύρος Κουτρούλης, στη μελέτη του «Περικλής Γιαννόπουλος: Η γενιά του ’30 και οι σύγχρονες ερμηνείες του», επιμένει στη σταυρική επίδραση που άσκησε το έργο του Γιαννόπουλου στη «γενιά του ’30», και ιδιαίτερα στον Σεφέρη. Οι καλλιτέχνες, οι ποιητές και οι συγγραφείς αυτής της σημαντικής, για τα ελληνικά πράγματα, γενιάς, θα επηρεαστούν αποφασιστικά από την «Ελληνική Γραμμή» του –που θα την συναντήσουμε στον Ελύτη ή στον Τσαρούχη και τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα, ορίζοντας τη θεματική της ελληνικότητας. Μάλιστα, θα συνηγορήσουν μαζί του για την ανάγκη να δημιουργηθεί ένας ελληνικός πολιτισμός που δεν θα αποτελεί απλά παράρτημα του ευρωπαϊκού, εισάγοντας την έννοια ενός «ελληνικού ελληνισμού», σύμφωνα με την έκφραση του Σεφέρη. Άλλωστε, ο Σμυρνιός ποιητής θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην ανασύνδεση της γενιάς του με το έργο και τις ιδέες του Γιαννόπουλου, και θα πρωτοστατήσει στο σχετικό αφιέρωμα των Νέων Γραμμάτων, το 1938.

Τέλος, ο Μάριος Νοβακόπουλος, στο εκτενές δοκίμιο, «Έθνος και φύση στο έργο του Περικλή Γιαννόπουλου», διατρέχει με πληρότητα και πυκνότητα το έργο του Γιαννόπουλου, καθώς και τις εξακτινώσεις του στο σύνολο της ελληνικής πνευματικής ζωής. Κατά τον Νοβακόπουλο, «όλη η εθνική και αισθητική ιδεολογία του Περικλή Γιαννόπουλου αρχίζει και τελειώνει, θα έλεγε κανείς, από την βαθιά βιωματική σχέση του με την ελληνική γη». Ο Γιαννόπουλος προσλαμβάνει την ελληνική γη, και κατ’ εξοχήν τη γη της Αττικής και των νησιών, ως κοιτίδα και ταυτόχρονα ως προορισμό του Έλληνα ανθρώπου. Βασική μέριμνα του Γιαννόπουλου είναι να ανοίξει τον δρόμο, έστω και βίαια, για μια επανεκτίμηση της ελληνικής φύσης και του ελληνικού έθνους ως της πηγής (δυνητικής;) μιας ελληνικής υπεροχής έναντι της σκοτεινής και μηχανοποιημένης Ευρώπης. Θεμέλιό της, το ελληνικό μέτρο –φύσης και ιστορίας (του «έθνους»)– που θα το ξαναβρούμε στον Κόντογλου, στο «Μυθιστόρημα» του Σεφέρη («Φέραμε πίσω αυτά τ’ ανάγλυφα μιας τέχνης ταπεινής»), στον Ελύτη, στον Ρίτσο («Σ’ αὐτὸ τὸ ἀέτωμα τί ὡραῖα ποὺ συμπλέκονται ἄνθρωποι κι ἄλογα», Ελληνική γραμμή 1979). «Το έργο του Περικλή Γιαννόπουλου είναι μία αναζήτηση και παράλληλα μία διακήρυξη ελληνικότητας».

ΥΓ Ένα Τρίτο Μέρος του αφιερώματός θα είναι επικεντρωμένο στην πνευματική επίδραση που άσκησε το έργο του Γιαννόπουλου στην εποχή του και μετά από αυτήν, καθώς και στις πολιτικές προεκτάσεις των απόψεών του, μέχρι τις μέρες μας.

Επίσης στο τεύχος 30 του νέου Ερμή του Λόγιου θα διαβάσετε ακόμα:

Κωνσταντῖνος Καβάφης, «Ὁ Ἰωάννης Καντακουζηνὸς ὑπερισχύει»

Μάτις Μπήτον, Οι προφητείες του Ουελμπέκ

Γκιγιόμ Περώ, Ο Μισέλ Φουκώ και οι Γάλλοι διανοούμενοι για την ισλαμική

επανάσταση στο Ιράν

Καόρου, Σουγκιχάρα, Το αναπτυξιακό μονοπάτι της Ανατολικής Ασίας

Δημήτρης Μπούσμπουρας, Η εφαρμοσμένη οικολογία ως επιστήμη και ως τεχνική

Βιβλιοπαρουσιάσεις: Χαρίκλεια Τσοκανή, Για την μουσικότητα της ελληνικής γλώσσας

Γραφτείτε συνδρομητής/τρια στον νέο Ερμή τον Λόγιο

Ένας εύκολος τρόπος για να λαμβάνετε το περιοδικό και σημαντική στήριξη για εμάς είναι να γραφτείτε συνδρομητές. Η Έντυπη συνδρομή εσωτερικού (3 τεύχη) κοστίζει 40 ευρώ και η ηλεκτρονική συνδρομή (3 τεύχη, το λαμβάνετε στην ηλεκτρονική σας διεύθυνση σε μορφή pdf) κοστίζει 20 ευρώ. Υπάρχει δυνατότητα και για συνδρομή Εξωτερικού (3 τεύχη) που κοστίζει 75 ευρώ και, τέλος, συνδρομή Οργανισμών (3 τεύχη), 60 ευρώ

Μπορείτε να καταθέσετε σε κάποιον από τους ακόλουθους λογαριασμούς:

– Εθνική Τράπεζα 116/768054-65 (IBAN: GR 12 0110 1160 0000 1167 6805 465)

– Γιούρομπανκ 0026 – 0205 – 73 – 0102015908 (IBAN: GR 300 260 20 50000 730 1020 15908)

– Τράπεζα Πειραιώς 5010 – 025102 – 791 (IBAN: GR17 0172 0100 0050 1002 5102 791)

– Άλφα Μπανκ 844 – 002101 – 018823 (IBAN GR89 0140 8440 8440 0210 1018 823)

και να μας ενημερώσετε για την κατάθεσή σας με ένα μήνυμα στο perardin@gmail.com

Με τον Δημήτρη Τραπεζιώτη: Ο Κώστας Παπαϊωάννου και η Γένεση του Ολοκληρωτισμού

https://www.youtube.com/watch?v=2j4n3TssWAA

Μιχάλης Πάτσης, Ανθολογία ουκρανικής ποίησης, επίμετρο: η σύγχρονη ουκρανική ποίηση-η ουκρανική γλώσσα, εκδόσεις Κουκκίδα, Αθήνα 2025

https://www.youtube.com/watch?v=_AXfM30wgco

«Κι οι ποιητές τι χρειάζονται σ’ ένα μικρόψυχο κόσμο;», γράφει ο Χαίντερλιν και μεταφράζει ο Γιώργος Σεφέρης  στην προμετωπίδα του «Ημερολογίου Καταστρώματος Α’».

Η Ουκρανία δίχως αμφιβολία ζει σ’ ένα μικρόψυχο κόσμο. Έζησε μια απόπειρα ολοκληρωτικής εξαφάνισης ως έθνους με τον τεχνικό λιμό που εξαπέλυσε εναντίον της το σταλινικό καθεστώς. Εδώ και τρία χρόνια ζει στα εδάφη της εισβολή του μεγαλόρωσικου σωβινισμού. Στο μεσοδιάστημα ακόμη και όταν ο Στάλιν πέθανε έζησε σε ένα καθεστώς όπου οι πολίτες στερούνταν τις βασικές ελευθερίες.

Η ποίηση εκφράζει όχι μόνο την συνείδηση αλλά και όλο το υποσυνείδητο υπόστρωμα ενός λαού. Αν θέλουμε να γνωρίσουμε σε βάθος την ιστορία ενός έθνους θα πρέπει να διαβάσουμε την ποιητική του δημιουργία.

Ο Μιχάλης Πάτσης κάλυψε ένα μεγάλο κενό με την ανθολογία ουκρανικής ποίησης, αφενός γιατί καθένας μας πρέπει να γνωρίζει την ποίηση άλλων τόπων και αφετέρου στην σημερινή κρίσιμη εποχή για την Ουκρανία είναι σημαντικό να γνωρίζουμε βασικές πτυχές του πολιτισμού της. Η έκδοση είναι άρτια γιατί ανθολογεί ποίηση από όλες τις ιστορικές περιόδους.  Επίσης συμπληρώνεται με ένα εξαιρετικά πληροφοριακό επίμετρο.

Το πρώτο μέρος που περιλαμβάνει την ποίηση από το 1800-1989 ανθολογεί ποιητές.

Ο Μαξίμ Ρίλσκι (1896-1964)  στο ποίημα «Στην Ουκρανία» που γράφτηκε το 1941, λέει μεταξύ άλλων:

«Ουκρανία αγαπημένη! Κυματιστοί οι αγροί σου!-Λαμπερές οι πολιτείες σου, λευκά τα σπιτάκια σου! Ουκρανία! Συναντάς με τα φλογερά στήθη σου, - σήμερα τον αποτρόπαιο εχθρό!-Ουκρανία, στο πλευρό της ζωντανής δουλειάς,-κοίτα τα ξάστερα, ήρεμα, γαλανά νερά!Ουκρανία! δεν είσαι μόνη στον ένδοξο αγώνα,-μαζί στον αγώνα, κάτω απ’ το άλικο χρώμα λαοί»(σελ.78)

Ο Πάβλο Τίτσινα(1897-1967) γράφει ένα ποίημα αγάπης με τον τίτλο «Όταν κοιτάζω τα μάτια σου» που λέει στους πρώτους στίχους:

«Όταν κοιτάζω τα μάτια σου,-μικρές σπίθες ανάβουν στο μυαλό-βλέπω τον ουρανό πιο καθαρό, μια θάλασσα είναι τα διαμάντια σου»(σελ.84).

Ο Βολοντιμιρ Σοσιούρα (1898-1965) γράφει ένα φλογερό πατριωτικό ποίημα το «Να αγαπάς την Ουκρανία!» που ξεκινά:

«Να αγαπάς την Ουκρανία, όπως τον ήλιο και τη ζωή, -όπως τον αέρα, το χορτάρι, το νερό-στην ευτυχισμένη εποχή και σε μια ώρα χαράς,-να την αγαπάς και την εποχή της συφοράς»(σελ.90).

Ο Ιβάν Μπαγριάνι (1906-1963) γράφει ένα ερωτικό ποίημα με τον τίτλο «Σε μια κοπέλα» που γράφει μεταξύ άλλων:

«Σε ώρα βραδινή, ώρα θλιμμένη,-περιμένω  εσένα στο. δικό μου ναό, -στο δωμάτιο που καληνύχτισα τον ήλιο-με λουλούδια θυμαριού στον ορίζοντα…»(σελ.108).

Στο β΄ μέρος αναφέρεται στη νέα ποίηση και περιλαμβάνει ποιήματα 29 ποιητές.

Η Νατάλκα Μπελετσερκιβετς γράφει την «Αγάπη στο Κίεβο» που ξεκινά με τους στίχους:

«Πιο φοβερή είναι η αγάπη στο Κίεβο κι από -τα μεγαλόπρεπα βενετσιάνικα πάθη. Πεταλούδες-πετούν ελαφρά και κηλιδώνουν σε λαμπρές λαμπάδες-νεκρές κάμπιες με φως, λαμπερά φλέγονται!»(σελ.129).

Η Γαλίνα Πετροσανιάκ  στο ποίημα «Να μείνω για πάντα στο σχολείο» τελειώνει με τους στίχους «προξενώντας εντύπωση σε όλους αυτούς που δεν φαντάζονταν -ότι η λέξη «πατρίδα»- περιέχει τέτοια ουσία που δεν το βάζει ο νους»(σελ.144).

Ο Γλίμπ Μπάμπιτς στο ποίημα «Στον πύργο Σπάσκι μια χρυσή Τριαίνα να κυματίζει» αναφέρεται στον Στάλιν.

Το ποίημα της Λιουμπια Γιακιμτσουκ  «Πως σκότωσα» αναφέρεται άμεσα στον πόλεμο. Το ίδιο και το ποίημα της Ιρυνα Σουβαλοβα «Μια ποιήτρια δεν μπορεί να γράψει για τον πόλεμο», της Κατερίνα Μιχαλιτσινα το ποίημα «Κίνδυνος» και του Μπόρις Γουμενιουκ το ποίημα «Ο διοικητής της διμοιρίας είναι περίεργος τύπος» .

Η Κατερινα Καλύτκο στο ποίημα «6 Απρίλη» γράφει «Ο πόλεμος, λέει, περιλαμβάνει πολλούς αριθμούς, ας δούμε- δυο συγγενείς ισούνται με ένα σάκκο από κόκκαλα, χίλιες τριακόσιες- ενενήντα μέρες πολιορκίας, τρία πακέτα φιλάνθρωπης βοήθειας: βούτυρο, φαγητά σε κονσέρβα, -γάλα σε σκόνη, τρείς μπάρες σαπούνι»(σελ.186). Η Οξάνα Στομίνα στο ποίημα «Ανατριχίλα» γράφει «κάθομαι στο υπόγειο, στο χαράκωμα, κείτομαι στο τάφο»(σελ.195).

Ο Μισοσλαβ Λαγιουκ στο ποίημα «Τι είναι ιστορία» γράφει «όταν πριν από μισό αιώνα-κρεμούσαν τον παππού σου στο δάσος-έτρεμε σαν φύλλο ιτιάς- έτρεμε σαν φύλλο λεύκας»(σελ.202).

Στο επίμετρο ο Μ.Πάτσης επισημαίνει ότι οι ποιητές και οι ποιήτριες «ασχολούνται με την ταυτότητα της χώρας, είναι στραμμένοι προς τη διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι στραμμένοι πολιτισμικά προς τη Δύση»(σελ.205) και συμπληρώνει ότι ο αγώνας για την πατρίδα ολοκληρώνεται με τον αγώνα για την ελευθερία όπου γης(σελ.207). Συμπληρώνει ότι ποιητές όπως ο Γλιμπ Μπάμπιτς σκοτώθηκαν στον μέτωπο και σε άλλους απαγορεύθηκε η είσοδος στη Ρωσία. Στο  σημαντικό κεφάλαιο για την ουκρανική γλώσσα τονίζεται ότι αυτή όπως και η λευκορωσική δεν είναι διάλεκτοι της ρωσικής γλώσσας, αλλά ανεξάρτητες, αυτόνομες γλώσσες(σελ.222).

Στο κεφάλαιο με τα βιογραφικά ορισμένων ποιητών είναι εντυπωσιακό πόσοι διώχθηκαν από το προηγούμενο καθεστώς:

Ο Παβλό Φιλιπόβιτς εξορίστηκε και στην συνέχεια εκτελέστηκε, ο Μιχαήλ Σεμένκο εκτελέστηκε το 1937, ο Βολοντίμιρ Σοσιούρα εξορίστηκε στην Σιβηρία, ο φουτουριστής Γέο Σκουρούπι εξορίστηκε και εκτελέστηκε. Η Λίνα Κοστένκο για ένα διάστημα ήταν σε δυσμένεια λόγω των απόψεων της. Ο Βασύλ Στους το 1972 συνελήφθη και εξορίστηκε.

Σημαντική είναι η περιγραφή από τον Ιβάν Μπαγριάνι της διαδικασίας του Γολοντομόρ (λιμός), που ξεκίνησε με την βίαιη κολλεκτιβοποίηση , την δολοφονία μέρους των κουλάκων και τον εκτοπισμό των υπολοίπων στη Σιβηρία. Η καταστροφή ολοκληρώνεται με την αναγκαστική απόσπαση της αγροτικής παραγωγής και τον θάνατο εκατομμυρίων από την πείνα.

Ο Μιχάλης Πάτσης, μαζί τα παιδιά του, με ιδιαίτερα ευσυνειδησία   και εντιμότητα μας παρουσίασε μια αντιπροσωπευτική ανθολογία της ουκρανικής ποίησης. Με αυτόν τον τρόπο κάλυψε ένα μεγάλο και αδικαιολόγητο κενό στην πνευματική μας ζωή. Συγχρόνως μάθαμε για τις διώξεις και τις περιπέτειες της διανόησης από το ολοκληρωτικό καθεστώς. Τεκμηριωμένα έδειξε ότι υπάρχει ουκρανική γλώσσα που η διδασκαλία της γνώρισε περιόδους ανοικτών διώξεων και ανοχής. 

Σήμερα η Ουκρανία προσπαθεί να κρατήσει την ελευθερία και την ακεραιότητα της απέναντι στον εισβολέα, απέναντι στην ιδεολογία του μεγαλόρωσικου σωβινισμού. Πληρώνει ένα βαρύ τίμημα. Οι στοχαστές της, συχνά στην πρώτη γραμμή του μετώπου πληρώνουν και αυτοί φόρο αίματος. Η ελπίδα όλων μας είναι ότι η περιπέτεια αυτή σύντομα θα λήξει εξασφαλίζοντας την ειρήνη, την δικαιοσύνη, την ανεξαρτησία του ουκρανικού έθνους.